III චාල්ස් රජුගේ රාජාභිෂේකය
III චාල්ස් රජුගේ රාජාභිෂේකය 2023 මැයි 6 සෙනසුරාදා ලන්ඩනයේ වෙස්ට්මිනිස්ටර් ඇබේහිදී සිදු කෙරේ.
උත්සවය අතරතුර, රජු කැමිලා රැජින සමඟ ඔටුනු පළඳවනු ඇත.
ඔපරේෂන් ගෝල්ඩන් ඕර්බ් කේත නාමයෙන් හඳුන්වන සැලසුම් ගැන අපි දන්නා දේ මෙන්න.
රාජාභිෂේකය උත්සවය 11:00 ට ආරම්භ වීමට නියමිත අතර, රජුගේ පෙරහැර මඳ වේලාවකට පෙර වෙස්ට්මිනිස්ටර් ඇබේ වෙත පැමිණීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
රාජාභිෂේකය යනු කුමක්ද? රජෙකුගේ හිස මත ඔටුන්නක් තැබීමේ භෞතික ක්රියාවයි.ඇත්තෙන්ම එය එවැනි ක්රියා පිලිවතකට පමණක් සීමාවූ එකක් නොවන අතර රටේ පුරවැසියන් හමුවේ සිය රටේ පාලනය පිණිස පත් කිරීමේ නිල උත්සවය ලෙසද හැඳින්විය හැක.
රාජාභිෂේකය යනු රජෙකුට හෝ රාජිනියකට ඔටුනු පළඳවන සංකේතාත්මක ආගමික උත්සවය සහ රජෙකුගේ හිස මත ඔටුන්නක් තැබීමේ භෞතික ක්රියාවලියයි.රටක පාලනය සම්ප්රධානු කුලව හා පවතින නීතිය පද්ධතියේ ප්රධානියා පත් කිරීමේ නිල උත්සවය මෙයවේ.චිරාගත සම්ප්රධායන් වත්පිළිවෙත් අනුව මේ උළෙල විචිත්රවත්ව පැවැත්වීම රාජත්වය තවමත් පවතින රටවල පවත්වනු ලැබේ.
එය එංගලන්ත පල්ලියේ ප්රධානියා ලෙස රජතුමාගේ භූමිකාව විධිමත් කරන අතර ඔවුන්ගේ මාතෘකාව සහ බලතල මාරු කිරීම සලකුණු කරයි.
කෙසේ වෙතත්, ඇත්ත වශයෙන්ම, රජු බවට පත්වීම සඳහා රාජාණ්ඩුව ඔටුනු පැළඳීම අවශ්ය නොවේ.
2022 සැප්තැම්බර් 11 වන දින එඩින්බරෝ හි ශාන්ත ගයිල්ස් ආසන දෙව්මැදුරෙන් පිටත III චාල්ස් රජුගේ ප්රකාශනයට ලෝඩ් ලයන් ආයුධ රජු, ජෝසප් මොරෝ (R) සහභාගී වේ.
එලිසබෙත් රැජිනගේ මරණයෙන් දින තුනකට පසු චාල්ස් නිල වශයෙන් රජු ලෙස ප්රකාශයට පත් කරන ලදී
එඩ්වඩ් VIII රාජාභිෂේකයකින් තොරව රජ විය – දෙවන එලිසබෙත් රැජින මිය ගිය මොහොතේ චාල්ස් ඉහතකී සම්ප්රධාය අනුව යමින් ස්වයංක්රීයව බ්රිතාන්යයේ බවට රජ විය.වසර 1,000 කට වැඩි කාලයක් පුරා කිරීටක සමානව පවතී. බ්රිතාන්ය උත්සවය යුරෝපයේ එවැනි ආකාරයේ ඉතිරිව ඇති එකම උත්සවයයි.
කෙසේ වෙතත්, එය 1953 දී දෙවන එලිසබෙත් රැජිනගේ රාජාභිෂේකයට වඩා කෙටි හා කුඩා පරිමාණයක් විය හැකි අතර පුළුල් පරාසයක ආගම් නියෝජනය වේ.
රාජාභිෂේක පෙරහැර වඩාත් චාම් ලෙස පැවැත්වීමට ද අපේක්ෂා කෙරේ. එළිසබෙත් රැජිනගේ පෙරහැරට සහභාගිවන්නන් 16,000 ක් සිටි අතර කිලෝමීටර 7 (සැතපුම් 4.3) මාර්ගයේ ඕනෑම ස්ථාවර ස්ථානයක් පසු කිරීමට මිනිත්තු 45 ක් ගත විය.
මැයි 8 සඳුදා එක්සත් රාජධානිය පුරා අමතර බැංකු නිවාඩු දිනයක් ඇත.
බකිංහැම් මාලිගය සති අන්තයේ විවිධ සිදුවීම් ප්රකාශයට පත් කර ඇති අතර, මැයි 7 වන ඉරිදා වින්ඩ්සර් කාසල් හි කැටි පෙරී, ටේක් දට් සහ ලයනල් රිචී ඇතුළත් ප්රසංගයක් ඇතුළුව.
ඔටුනු සති අන්තයේ සිකුරාදා සහ සෙනසුරාදා දිනවල එංගලන්තය සහ වේල්සය පුරා පිහිටි තැබෑරුම්, සමාජ ශාලා සහ බාර්වලට අමතර පැය දෙකක කාලයක් විවෘතව සිටීමට හැකි වේ.
බිග් හෙල්ප් අවුට් මුලපිරීමේ කොටසක් ලෙස වීදි සාද පැවැත්වීමට සහ ඔවුන්ගේ ප්රාදේශීය ප්රජාව තුළ ස්වේච්ඡා ව්යාපෘතිවලට සහභාගී වීමට ජනතාවට ආරාධනා කරනු ලැබේ
රාජාභිෂේකය යනු රාජ්ය උත්සවයකි, එනම් ආගන්තුක ලැයිස්තුව රජය විසින් පාලනය කරයි.
රාජකීය පවුලට අමතරව, ආරාධනා කරන ලද අයට අගමැති, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන්, රාජ්ය නායකයින් සහ ලොව පුරා සිටින අනෙකුත් රාජකීයයන් ඇතුළත් වේ.
ඔහු රාජාභිෂේකය සඳහා එක්සත් ජනපදයේ සිට පැමිණෙන බව සසෙක්ස් ආදිපාදවරයා තහවුරු කර ඇති නමුත් ඔහුගේ බිරිඳ සසෙක්ස් ආදිපාදවරිය සහභාගී නොවනු ඇත.
ජනවාරි මාසයේදී ඔහුගේ මතභේදාත්මක මතක සටහන් ස්පෙයාර් ප්රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසු හැරී කුමරු රාජකීය පවුල සමඟ ප්රසිද්ධියේ පෙනී සිටින පළමු අවස්ථාව මෙය වේ.
රාජාභිෂේකයේ දිනය ඔහුගේ මව සමඟ එක්සත් ජනපදයේ රැඳී සිටින යුවළගේ පුත් ආචී කුමරුගේ සිව්වන උපන්දිනය ද වේ.
චාල්ස් රජු රාජාභිෂේකය: යන්නේ කවුද – සහ නොවන්නේ කවුද?
සසෙක්ස් හි ආදිපාදවරිය සහ ආදිපාදවරිය හැරී වෙස්ට්මිනිස්ටර් ඇබේහි ඔටුනු පැළඳීමට සහභාගී වනු ඇත, නමුත් මේගන් ඔවුන්ගේ දරුවන් සමඟ එක්සත් ජනපදයේ රැඳී සිටිනු ඇත.
යෝර්ක් ආදිපාදවරිය ද එහි නොසිටිනු ඇත, ආරංචි මාර්ග තහවුරු කිරීමෙන් පසු ඇයට උත්සවයට ආරාධනා කර නැත.
1996 දී දික්කසාද වන තෙක් ආදිපාදවරිය සමඟ විවාහ වූ යෝර්ක් ආදිපාදවරයා වන ඇන්ඩෘ කුමරු පිටත්ව යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
රජුගේ මුනුබුරා වන ජෝර්ජ් කුමරු සමඟ කැමිලාගේ මුණුබුරන් වෙස්ට්මිනිස්ටර් ඇබේ හි පිටු අතර සිටිනු ඇත.
මෙම අවස්ථාවට එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ජෝ බයිඩන් සහභාගී නොවනු ඇත, නමුත් ඔහු වෙනුවෙන් ජනාධිපති ආර්යාව ජිල් බිඩෙන් සහභාගී වනු ඇත.
මීට අමතරව, ඔවුන්ගේ පුණ්ය දායකත්වය අගයමින් ප්රජා නියෝජිතයින් 850 දෙනෙකුට උත්සවයට ආරාධනා කර ඇත.
වසර 1,000 කට වැඩි කාලයක් පුරා සමානව පවතී. බ්රිතාන්ය උත්සවය යුරෝපයේ එවැනි ආකාරයේ ඉතිරිව ඇති එකම උත්සවයයි.
කෙසේ වෙතත්, එය 1953 දී දෙවන එලිසබෙත් රැජිනගේ රාජාභිෂේකයට වඩා කෙටි හා කුඩා පරිමාණයක් විය හැකි අතර පුළුල් පරාසයක ආගම් නියෝජනය වේ.
රාජාභිෂේක පෙරහැර වඩාත් චාම් ලෙස පැවැත්වීමට ද අපේක්ෂා කෙරේ. මෙවර, රජු සහ කැමිලා, රැජින, වෙස්ට්මිනිස්ටර් ඇබේ වෙත ගමන් කරනු ඇත්තේ, විදුලි ජනේල සහ වායු සමීකරණ සහිත සාපේක්ෂව නවීන අශ්ව කරත්තයකිනි.
තුන් වැනි චාල්ස් රජුගේ රාජාභිෂේක උත්සවය දින තුනක් තිස්සේ පැවැත්වෙන උත්සවයකි.
වසර 70 වකට පසුව පැවත්වෙන මෙම උත්සවය මෙතෙක් නොදුටු විශාල පිරිසකට මෙම දුර්ලභ ගණයේ සංස්කෘතික හා සම්ප්රධායයන් සියැසින් දැක ගැනීමට අවස්ථාව සැලසේ.
රජුගේ – සහ ඔහුගේ බිරිඳගේ රාජාභිෂේකය 2023 මැයි 6 සෙනසුරාදා දින කැමිලා රැජින ලෙස හැඳින්වීමට නියමිතය.
වෙස්ට්මිනිස්ටර් ඇබේ හි පැවැත්වෙන මේ උත්සවය පැවැත්වෙන්නේ සේවය පෙරවරු 11 ට ආරම්භ වන්නේ රාජකීයයන් බකිංහැම් මාලිගයේ සිට පෙරහැරෙන් පැමිණීමෙන් පසුවය.
උත්සවයෙන් පසු, රජ පවුලේ තවත් සාමාජිකයන් පෙරහැර සඳහා මාලිගාවට සම්බන්ධ වනු ඇත.
දවසේ උත්සව අවස්ථාවන් අවසන් කිරීම සඳහා රජු සහ රැජින බිසව බකිංහැම් මාලිගයේ බැල්කනියේ අනෙකුත් පවුලේ සාමාජිකයන් සමඟ එක්වනු ඇත.
රාජාභිෂේකයේදී රැජින මෙන් නොව, රජු සහ රැජින බිසව උත්සවයට සහ ආපසු සැතපුම් 1.3ක එකම මාර්ගයක් ගනී.
ඔවුන් අද්මිරාල්ටි ආරුක්කුව හරහා වෙළඳ සංකීර්ණය හරහා ගමන් කර, ට්රැෆල්ගර් චතුරශ්රයේ දකුණු පැත්තට ගොස්, පසුව වයිට්හෝල් සහ පාර්ලිමේන්තු වීදිය ඔස්සේ ගොස්, පාර්ලිමේන්තු චතුරශ්රයේ නැගෙනහිර සහ දකුණු පැතිවලින් පුළුල් අභයභූමිය වෙත ගොස්, ඇබේ වෙත පැමිණීමට නියමිතය..
රැජින සිය රාජාභිෂේකයෙන් පසුව, වයිට්හෝල්, ට්රැෆල්ගර් චතුරශ්රය, පෝල් මාල්, හයිඩ් පාර්ක් කෝනර්, මාබල් ආරුක්කු, ඔක්ස්ෆර්ඩ් වටරවුම හරහා සැතපුම් පහක් ගමන් කර අවසානයේ මාල් එකෙන් බැස බකිංහැම් මාලිගයෙන් අවසන් වූවාය.
නව රජු සහ රැජින උත්සවයට යන අතරතුර දියමන්ති ජුබිලි රාජ්ය පුහුණුකරු තුළ ගමන් කරන අතර ආපසු ගමන සඳහා වසර 260 ක් පැරණි රන් රාජ්ය පුහුණුකරු භාවිතා කරනු ඇත.
පෙරහැර ගමන් මාර්ගයේ ස්ථාන නැරඹීමට බ්රිතාන්යයේ මෙනම් යුරෝපිය රවල හා ලොව විවිධරටවල වෙසෙන විශාල ජනකායක් ලන්ඩන් නුවර පැමිනේ යයි අපේක්ෂා කෙරේ. 1953 එලිසබත් මහරජිනගේ රාජාභිෂේක පෙරහරට වඩා කෙටි ගමන් මගක් මෙම උත්සවයට යොදාගෙන තිබේ.
වෙස්ට්මිනිස්ටර් ඇබේ සහ බකිංහැම් මාලිගයෙන් පිටත මෙන්ම ද මාල් දිගේ, අශ්ව ආරක්ෂක පෙළපාලිය සහ වෙස්මිනිස්ර් චතුරශ්රයගමන් මග දිගේ ගමන් කරන පෙරහැර මහජන ජනතාවට මෙම උත්සවය නැරඹීමට හැකි ප්රධාන ස්ථාන වේ.
මෙම උත්සවය මහජනතාවට දැකබලා ගැනීමට රුපවාහිනී විශාල තිර හා අඩවිවල ප්රවේශ විය හැකි ලෙස සලසා ඇත
මැයි 6 වැනිදා පැවැත්වෙන ප්රධාන උත්සවයේ බාධාවකින් තොරව ආවරණය කිරීම සහතික කිරීම සඳහා ස්කයි නිව්ස් හි පෙරවරු 9 සිට පස්වරු 3 දක්වා දැන්වීම් විරාම පවා ඉවත් කර ඇතැයි සඳහන් වේ.
රුපවාහිනී විකාශනය හා ලොවපුරා ප්රධාන ජන මාධ්ය විකාශන කටයුතු සඳහා එහි පැමිණෙන ජනමාධ්ය කරුවන් හා චායාරුප ශිල්පින් අතිවිශාල එහි පැමිනේයි අපේක්ෂා කෙරේ.
චාල්ස් රාජාභිෂේකය සිදු කරණු ලබන්නේ ඔහුට වයස අවුරුදු 74දිය.මෙය මෑත අවදියෙහි රාජ පදවි ප්රාප්ත වන වයස් ගතම පුද්ගලයා යයි සඳහන්වේ.ඔහු ඩයනා කුමරිය දික්කසාද කර ඔහුගේ දිගු කාලීන පෙම්වතියකුව සිටි කැමිලා විවාහ කර ගනු ලැබුවේය.ඒ විවාහයට අවසර දීමට චාල්ස්ට දිගු කලක් බල සිටීමට සිදුවිය. ඔහුගේ මව් තුමිය වූ දෙවන එලිසබෙත් මහරැජින ඔහුට රාජ පදවිය අයගේ මරණය තෙක්ම ලබාදීමට කට යුතු නොකළේය.
ලොවපුර වෙසෙන ඩයනා කුමරිය අගයන බොහෝ දෙනෙකු චාල්ස්ගේ මෙම විවාහයට විරෝධතාවය පලකරසිටිති.මේ නිසා චාල්ස් ට බිත්තර විසි කරමින් බ්රිතාන්යයේ සිය විරෝධතාවය පළකර සිටියේය. බොහෝ නගරවල මොහු අපේ රජ නොවේයයි දැන්වීම් පුවරු අල්ලා සිටි අවස්ථා පුවත්පත වල රුපවාහිනිය මගින් ප්රචාරය කර තිබුණි. මෙවැනි පසු බිමකදී හෙට දවස තුළ බොහෝ දුරට විවිධ සිදුවීම් සිදු විය හැකියයි අනුමාන කරේ.
මේ අතර මේ උළෙල වර්ජනය කිරීම පිණිස ඇති විශාල පිරිසක්ද විරෝධතා වියාපාරයක් දියත් කෙරේ යයි පුවත්පත් වල සඳහන්ව තිබුණි.මේ සඳහා විශේෂ පොලිස් පිරිසක්ද යොදා ඇතැයි කියවේ.
ශාන්ත සේනාධීර -කතෘ -ලංකා නිවුස් යුකේ.
(මෙම සේයාරූ ස්කයි වෙබ් අඩවියෙහි පළවූ ඒවා වන අතර එහි අයිති ඔවුන් සතු බව කරුණාවෙන් සළකන්න )
වෛශාඛ වේසාඛ වෙසක් ලෝකයෙහි සකල බෞද්ධයන්ගේ ශ්රේෂ්ඨතම දිනය නම් වෙසක් දිනයයි.වෙසක් උත්සවය ලෝකවාසී බෞද්ධයින් උත්සවශ්රීයෙන් සමරනු ලබයි.මේ ලිපිය අපරටේ වෙසක් උළෙලේ සම්භවය ගැන පළවූ විචාරාත්මක ලිපියකි.
ශ්රීනාත් ගණේවත්ත – Lankadeepa lk Features කතෘ මණ්ඩලය 2023 මැයි මස 02
ලෝකයෙහි සකල බෞද්ධයන්ගේ ශ්රේෂ්ඨතම දිනය නම් වෙසක් දිනයයි.වෙසක් උත්සවය ලෝකවාසී බෞද්ධයින් උත්සවශ්රීයෙන් සමරනු ලබයි.මේ ලිපිය අපරටේ වෙසක් උළෙලේ සම්භවය ගැන පළවූ විචාරාත්මක ලිපියකි
ඒ කවර හෙයින් ද යත් බෞද්ධයන් ගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන් ගේ උත්පත්තිය, සම්බුද්ධත්වය, පරිනිර්වාණය යන සිද්ධි තුන ම මෙ දින සිදු වූ බව සැලැකෙන හෙයිනි.
ලංකාවාසීනට විශේෂයෙන් ම වෙසක් දිනය ඉතා වැදැගත් වේ. මහාවංසයෙහි පැවැසෙන පරිදි,
පතිට්ඨිස්සති, දේවින්ද ලංකායං මම සාසනං
(තස්මා සපරිවාරන්තං) රක්ඛ ලංකඤ්ච සාධුකං
යැයි බුදුහු පරිනිර්වාණ මඤ්චකයෙහි වැඩහිඳ ශක්ර දේවේන්ද්රයාට ලංකාවෙහි තම (බුද්ධ) ශාසනය පිහිටන බව පවසා ලංකාව රැක්ම බාර කළ හ. මහාවංසයෙහි ම පැවැසෙන පරිදි බුදුහු තෙ වරක් ලක්දිවට වැඩම කළ හ; යක්ෂයන් පලවා මෙ රට මනුෂ්ය වාසයට සුදුසු කළ හ. උපභෝග පරිභෝග වස්තු ලංකාවාසීනට දුන් හ; මෙ අනුව, බුදුන් විසින් ම ලක්දිවට බුදු සමය හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි යි සිතීම වරදක් නො වේ. එ වුව ද, බුදු සමය මෙ රට මුල් බැස ගත්තේ, රාජ්යානුග්රහය ලද්දේ මිහිඳු මහ තෙරුන් ගේ පැමිණීමෙන් පසු ව බව ඓතිහාසික වශයෙන් පිළිගැනේ.
වෙසක් දිනය පූජෝත්සවයක් ලෙසින් සැමැරීම ද මිහිඳු මහ තෙරුන් විසින් බුදු සමය පිහිටුවාලනු ලැබීමෙන් පසු වැ ඇරැඹුණු බව නිසැක ය. එ පිළිබඳ වැ විමසන්නට පෙර ‘වෙසක්’ වදන කෙසේ ප්රභව වූවක් දැයි කෙටියෙන් හෝ විමැසිය යුතු වේ.
ඓතිහාසික නිරුක්ති කථනය අනුව, සංස්කෘතයෙහි වෛශාඛ යනු ද පාලියෙහි වේසාඛ යනු ද සිංහලයෙහි යෙදෙන්නේ වෙසක් යනුවෙනි. වෛශාඛ යනු අරුත් කිහිපයකින් යුත් වදනෙකි. එහි ප්රමුඛාර්ථය නම් භාරතීය චන්ද්ර මාස ක්රමය අනුව දෙවන මාසය යි. එ මස යෙදෙන පුන් පොහෝ දින ද එ නමින් ගැනේ. එ නම් වෙසක් පොහෝ දින යි. පාලියෙහි වේසාඛ යනු ද මෙ අරුත්හි ම යෙදේ. සිංහලයෙහි වෙසක් යනු ද මෙ අරුත් මෙසේ ම දෙයි. වෙසක්, වෙසග වෙසඟ යන රූප තුනෙකින් ඉතා පැරැණි කල්හි සිට සිංහලයෙහි මෙය ඇත්තේ ය.
සිංහල ප්රාකෘත නමින් භාෂාඥයන් විසින් සලකනු ලබන අවධියෙහි පටන් සිංහල ව්යවහාරයෙහි මෙ වදන යෙදුණු අයුරු දක්නා ලැබේ. පූර්ව බ්රාහ්මී නමින් හඳුන්වනු ලබන ලේඛනවල මෙය නොදක්නා ලැබෙතුදු අපට බ්රාහ්මී ලේඛනවල දක්නා ලැබේ. නිදසුනක් ලෙස, (දෙ වන භාතික තිස්ස රජ සමයට අයත් යැයි පරණවිතානයන් විසින් සැලැකෙන) කොක්එබේ පර්වත ලිපියෙහි මහාගාමයෙහි භෝජක අය සගය (අයභ සංඝ) ගේ දුව වූ තලතා ලචි විසින් කරන ලද ප්රදානයන් දක්වන අතර,
…පුවය බතිය තිස මහරජහ වත ලගිත පඩම අවනකහි වෙසක චද පුණමසෙ චත දිවස…
යන යෙදුම දක්නා ලැබේ. මෙහි වෙසක චද නම් වෛශාඛ චන්ද්රයා (වෙසක් සඳ) යි.
මෙයට වඩා මෑත කල්හි, එ නම් ක්රිස්තු වර්ෂයෙන් දස වන සියවසට අයත් යැ යි සැලැකෙන කතරගම සෙල්ලිපිවලින් එකෙක, කපුගම පිරිවෙනට කැරුණු ප්රදානයක් දක්වන අතර,
…දාපුල් මහ රද්හු සත් ලැඟු සවන හවුරුදුයෙහි වෙස ගැ පුන් සන්ද් පොහොහි කපුගම් පිරිවෙනට්…
යනු යෙදෙන දක්නා ලැබේ. මෙහි ‘වෙසගැ පුන් සන්ද් පොහොහි යනුයෙන් වෙසක් මස පූර්ණ චන්ද්රයා උදා වන පොහෝ දිනය හෙවත් වෙසක් පසළොස්වක අදහස් කැරේ. තව ද, පුරාතන අභිලේඛන කිහිපයෙක වෙසක් යනු ද ඒ හා සමාන්තර වචන ද යෙදී ඇති බව දැකිය හැකි ය.
ග්රන්ථාගත සාහිත්යයෙහි ද වෙසක් හා සම වදන් මධ්යතන අවධියෙහි පටන් දක්නා ලැබේ. සාමාන්යයෙන් පොලොන්නරු සමයට අයත් යැ යි ගැනෙන අමාවතුරෙහි ස්වසන්තාන දමන නම් පරිච්ඡේදයෙහි,
…සිනිඳු අහරින් සිරිරු සතපාගෙනැ වෙසඟ පුනු පොහෝ දවස් පස් මහ සිහින දැකැ විචාරා…
යනු ද, එහි ම
වෙසඟ පුනු පොහෝ දවසැ උදයැ මැ නැඟී ඒ අට දෙනුන් කිරි දෝනා සඳහා මුදාලු…
යනු ද යෙදී ඇත.
මේ යෙදුම් අනුව නිගමනය කළ හැක්කේ සංස්කෘතියෙහි වෛශාඛ පාලියෙහි වේසාඛ යනු සිංහලයෙහි වෙසක් – වෙසග – වෙසඟ යනුවෙන් පරිණාමය වැ ඇති බව යි. වෙසක් යනු ඝෝෂාදේශයෙන් වෙසග (වෙසග්) වී යළි නාසික්යාගමයෙන් වෙසඟ වෙයි. වර්තමාන ව්යවහාරයෙහි ‘වෙසග (වෙසග්) යනු නො යෙදේ. වෙසක්, වෙසඟ යනු යෙදේ.
මෙ රට බුදු සසුන පිහිටැවීමෙන් පසු වෙසක් දිනය මහත් ශ්රද්ධා භක්ති පූර්වක ව සමරන ලද හයි සිතිය හැකි ය. මෙ රට මතු නොව භාරතයේ පවා වෙසක් දිනය උත්සවශ්රීයෙන් සැමැරුණු බව ඓතිහාසික මූලාශ්රවලින් පෙනේ. පාහියන් හිමියන් විසින් වර්ණිත, බුදු පිළිම, බෝසත් පිළිම, දෙව් පිළිම සහිත වූ අතිශය විචිත්ර ආකාරයෙන් පැවැත්වුණු පෙරහරක් වෙසක් උලෙළ වෙනුවෙන් පවත්වන ලද්දකැයි වල්පොළ රාහුල ස්වාමීන්ද්රයෝ සිතති. පාහියන් හිමියන් පවසන පරිදි, මේ පූජෝත්සවය සියලු බෞද්ධ රාජ්යවල සමාන වැ පැවැත්වේ.
පාහියන් විසින් දුටු පූජෝත්සවය ක්රි.ව. පස් වන සියවසේ දී පවත්වන ලද්දෙකි. එයට බොහෝ පෙර ක්රි.පූ. පළමුවන සියවසේ දී ලක්දිව වෙසක් පුද උලෙළ පැවැත්වුණු බව මහාවංසයෙහි දැක්වේ. ඒ, දුටුගැමුණු රාජ්ය කාලයෙහි ය. එ වුව ද, එයට ද පෙර එබඳු වෙසක් උළෙලවල් නිසැක වැ ම පැවැත්වෙන්නට ඇතැ යි දෙවන පෑතිස් කල පටන් දුටුගැමුණු කල තෙක් ඉතිහාසය මැනැවින් පිරික්සන විට පෙනී යයි.
දුටුගැමුණු රජු පැවැත්වූ වෙසක් පුද උලෙළ වුවද මහා වංසයෙහි සවිස්තර වැ නො පැවැසේ. මරණ මඤ්චකයෙහි වැදහොත් එ රජු ගේ පින් පොත කියවන කල ‘මහ වෙසක් පුද සූවිස්සක් කරන ලදී’
(මහාවෙසාඛ පූජා ච චතුවීසති කාරයිං) යි කියූ බව පැවැසේ. එ පුද කෙ බඳු වී දැයි එයින් දත නොහැකි ය. එ වුව ද එයින් මතු වන වැදැගත් කරුණක් නම් ගැමුණු රජු රජව පත්වීමෙන් ඉක්බිති හැම වසරෙක ම වෙසක් උලෙළක් පවත්වන්නට ඇති යැ යනු යි. ඔහු ගේ රාජ්ය වර්ෂ ගණන ද විසි හතරක් වීම එ බව තිර කරන කරුණෙකි.
අනුරාධපුර අවධියෙහි දී ම, තව ද රජවරු දෙදෙනෙක් මෙ සේ ස්වකීය රාජ්ය වර්ෂ සංඛ්යාව හා සමාන වන පරිදි වෛශාඛ පූජෝත්සව පැවැත්වූ හ. ඒ, භාතිකාභය, වසභ යන රජවරු දෙදෙනායි. ඔවුනතුරින් භාතිකාභය රජ වෙසක් පුද විසි අටක් පවත්වා එ බඳු ම කලක් රජ තනතුරෙහි සිටියේ ය.
මහා වෙසාඛ පූජා ච – උළාරා අට්ඨවීසති
චතුරාසීති සහස්සානි – පූජා ච අනුළාරිකා
යි මහාවංසයෙහි භාතිකාභය රජු ගේ පූජා ගැන දැක්වේ. ඔහු ගේ ශ්රද්ධාවන්ත භාවය ද බුද්ධශාසන විෂයක වැ කරන ලදහ යි කියැවෙන අතිමහත් පූජා සම්භාරය ද සලකන කල්හි එ සේ හැම රාජ්ය වර්ෂයෙක ම වෛශාඛ පූජා පැවැත්වීම කිසි සේත් අතිශයෝක්ති සහගත කාරණයක් විය නොහැකි ය.
අනුරාධපුර අවධියෙහි තවත් බොහෝ රජුහුදු වෙසක් පුද පැවැත්වූ අයුරු මහාවංසයෙහි පැවැසේ. වසර විසි දෙකක් රජ බවෙහි සිටි වෝහාරතිස්ස රජු ද මහ වෙසක් පුද පවත්වා ලක්වැසි සියලු භික්ෂු සංඝයාට තුන් සිවුරු පුද දුන් බව කියැවේ. ගෝඨාභය හෙවත් මේඝවර්ණාභය රජ තෙමේ මහමෙවුනා උයන්හි මහා වෛශාඛ පූජා පැවැත්වූ බව දීපවංසයෙහි ද පැවැසේ. ඔහු සඟුන් තිස් දහසක් දෙනට එ වෙනුවෙන් සිවුරු පුද දුන් බව මහාවංසයෙහි පැවැසේ. එ රජු මෙන් ම ජෙට්ඨතිස්ස රජු ද වෛශාඛ පූජාවෙහි දි තිස් දහසක් සංඝයා වෙත සිවුරු පිදූ බව දැක්වේ. අනුරාධපුර පශ්චිම අවධියෙහි වෙසක් පුද පැවැත්වූ තවද රජ කෙනකු වනුයේ දළ මුගලන් (දල්ල මොග්ගල්ලාන) යි. ඒ ගැන පවසන තන්හි දී
සබ්බ වෙසාඛ පූජාදිං – චාරිත්තානුගතං අකා
ධම්මකම්මෙන සොධෙයි – සබ්බං සුගතසාසනං
යි දැක්වෙන පරිදි වෙසක් පුද පැවැත්වීම රජවරුන් ගේ අඛණ්ඩ චාරිත්රයක් විය. මෙ අනුව, මහාවංසයෙහි නම් කොට දක්වා ඇති රජවරුන් මතු නො ව අන් රජවරුනුදු වෙසක් පුද පැවැත්වීම කළ හ යි සිතිය හැකි ය.
වෙසක් පුද උලෙළ පැවැත්වූ තව ද රජ කෙනකු වනුයේ දෙ වන සේන යි. අනෙක් රජවරුන් මේ පුද පැවැත්වූ බව විනා කෙසේ පැවැත්වූවා ද යන්න නො පැවැසේ. එ වුව ද, මෙ රජු වෙසක් පුද පැවැත්වූ අයුරු
වෙසාඛකීළං කීළිත්ථ – සද්ධිං දුග්ගතකෙහි සො
අන්නපානඤ්ච වත්ථං ච – තෙසං දත්වා යථාරුචිං
යනුවෙන් මහාවංසයෙහි පැවැසෙන පරිදි, ඔහු දුගීනට ඔවුන් කැමැති අයුරින් අහර පැන් ද ඇඳුම් ද දීමෙන් මෙ උලෙළ පවත්වා ඇත. මෙහි එන ‘වෙසාඛකීළං කීළිත්ථ’ යන්න අනුව ක්රීඩෝත්සවයෙක ආකාරයෙන් උත්කර්ෂවත් වැ මෙ රජු විසින් වෙසක් උලෙළ පැවැත්වුණු බව සිතිය හැකි ය.
අනුරාධපුර අවධියෙන් පසු වැ රාජ අනුග්රහයෙන් වෛශාඛ පූජා පැවැත්වූ බවක් පැහැදිලි වැ නො පැනේ. එ වුව ද, මහා පරාක්රමබාහු රජු කළ මහ පින්කම් අතර වෙසක් උලෙළ ද ගැනේ. පූජාවලියෙහි …හවුරුදු පතා මලුකමක්, දළදා පූජාවක්, තුලාභාරයක්, වෙසක් කෙළියක්, දිය කෙළියක් යනාදී වූ සූ සැට මඟුල් කොට…යන පැවැසුමෙන් එ බව පැහැදිලි වේ. මෙහි දු වෙසක් කෙළියක් යැයි දක්වා ඇතියෙන් ඒ රජු ද මහෝත්කර්ෂයෙන් වෙසක් පුද පවත්වා ඇතැ යි පෙනේ.
දඹදෙණි අවදියෙහි දී රජුන් වෙසක් උලෙළ පැවැත්වූ බවට ඉඳුරා සාක්ෂ්ය නැති වුව ද දෙවන පැරැකුම්බා රජු අතිවිචිත්ර ලෙස පවත්වා ඇති බොහෝ පින්කම් පිළිබඳ වර්ණනනාත්මක ප්රවෘත්ති අනුව ඔහු විසින් වෙසක් උලෙළ ද පවත්වන්නට ඇතැයි නිසැක වැ සිතිය හැකි ය.
පසු කල්හි රජුන් වෙසක් උලෙළ පවත්වනු පිණිස උත්සුක වූ අයුරු ඉතිහාසයෙහි නො දැක්වේ. එය රාජකීය අනුග්රහයෙන් අනුක්රමයෙන් ගිලිහී ගොස් මහජනයාගේ උලෙළක් බවට පත් වූ අයුරු පෙනී යයි. ක්රෛස්තව සංස්කෘතිය ආශ්රයෙන් සකස් වැ ගත් බැති ගී (කැරොල්), සුබ පැතුම් පත්, නොයෙක් සැරැසිලි ආදිය එයට එක් ව දැන් පවත්නා පරිදි වෙසක් උලෙළ හැඩ ගැසී ඇත්තේ ය. යට කියැවුණු සේ, මෙ රට රජයත් බුදු සමයත් එකිනෙක බැඳී පැවැති අවදියේ දී වෛශාඛ පූජෝත්සවය ද රාජකීය කාර්යයක් ව පැවැතී ඇත.
ශ්රීනාත් ගණේවත්ත
(මෙම ලිපිය ලංකාදීප පුවත්පතේ 02.05.23 පළවූ ලිපියකි.එහි හිමිකම් සතුබව කරුණාවෙන් සළකන්න )
ප්රවීණ නළු ජී .ආර්.පෙරේරා රංගධරයාණෙනි ඔබට සුභ ගමන්.
දශක පහකට අධික කාලයක් අපේ කලා කෙතතුළ අනුපමේය රංගනයක යෙදුණු නළුවෙකුවූ ජී.ආර්. පෙරේරා අද මැයි 1 දා සිය දිවිසරිය නිම කළේය. ඔහු අපේ සිනමාවේ වේදිකාවේ හා පුංචි තිරයේ ද (රුපවාහිනියේ ) දශක පහක පමණ කාලක් 600 අධික නිර් මාණ රැසක රඟපෑ ප්රවීණ නළුවෙකුවිය.කලක් සිය අසනීප තත්වය හේතුකර ගෙන රංගනයෙන් බැහැරව සිටියේය.ඔහු මිය යන විට 83 වෙනි වියෙහි පසුවුවා ය.
ඔහු ජී ආර්. නමින් කලාලොව හැඳින්වූ අතර ඔහුගේ සම්පුර්ණ නම ගල්හේනගේ රත්නපාල පෙරේරා නම් විය.ඔහු 1939 නොවැම්බර් 13 වැනිදා කිරුළපනේදී සිව් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ වැඩිමලා ලෙස උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා ව්යාපාරිකයෙක් වූ අතර ඔහුගේ මව ගුරුවරියක් විය.පියා සුදුවට
නතුවිමනිසා ඔවුන් ගේ කුඩා කල දුක් ගැහැට රාශියකට ඔවුනටමුහුණ දිඅමට සිදුව තිබු බව කියවේ.ඔවුන් කිරුල පන අත්හැර බොරලැස්ගමුව එගොඩවත්තට මේ හේතුව මත පදිංචියට යාමට සිදුව තිබුණි..ඔහු අධ්යාපනය ලැබුවේ රත්තනපිටිය ආනන්ද විද්යාලයෙන් සහ කොළඹ 13, කොටහේන කුමර විද්යාලයෙනි.ඔහු පවුලේ වැඩි මහලු දරුවා විය.කුඩාකළ සිය මාමා කෙනෙකු ලඟද පසුව ආර්ථික අපහසුකම් අගහිඟකම් නිසා යාම පවා අතහැර දමා තිබුණි.කුඩාකළ ඔහු පවුල නඩත්තු කිරීමට සියපිය ගේ අභාවයෙන් පසු මවට සහාය වී තිබුනි.මෙකළ ආහාර පාන විකිණීමට ඔහුට සිදුව තුබූ අතර එකල ඔහුගෙන් කෑම ලබාගන්නට පැමිණි සමවයසේ තරුනයෙකුවූ තිස්ස අබේසේකරයන් ගේ ඇසුරට ඔහු නැඹුරුවී තිබු බව කියවේ.
ඔහුව රංගනයට හඳුන්වා දුන්නේ ඔහුගේ සමීප මිතුරෙකු මෙන්ම ප්රවීණ සිනමා හා නාට්යකරුවෙකු වූ තිස්ස අබේසේකර විසිනි. අබේසේකර පෙරේරා සහ ප්රේම රංජිත් තිලකරත්න, ධර්මසිරි වික්රමරත්න, වික්රම බෝගොඩ සමඟ එක්ව නාට්යවේදී සුගතපාල ද සිල්වා ප්රමුඛ “අපේ කට්ටිය” නමින් නාට්ය කණ්ඩායමක් පිහිටුවන ලදී. ඔවුන් එකතු වී ‘‘බෝඩිං කරයෝ’’ වේදිකා නාට්යයේ රඟපෑවේය. එම නාට්යය 1961 රාජ්ය නාට්ය උළෙලේ හොඳම නාට්යය ලෙස සම්මානයට පාත්ර විය. 1962 දී ධර්මසිරි වික්රමරත්න අධ්යක්ෂණය කළ ‘‘රන්තෝඩු’’ වේදිකා නාට්යයේ සුළු චරිතයක් රඟපෑවේය. 1963 දී ඔහු ප්රේමරංජිත් තිලකරත්නගේ කුළුඳුල් නාට්ය වන ‘‘වගුරු බිම’’ හි රඟපෑවේයඔහු වේදිකා නාට්ය හතක රඟපා ඇත
ඔහු සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළේ 1971 දී ඩී.බී. නිහාල්සිංහ අධ්යක්ෂණය කරන ලද වැලිකතර චිත්රපටයෙන් සුළු භූමිකාවක් සමඟය. ඔහුගේ පළමු ප්රධාන චරිතය පැමිණියේ ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ දෙවන චිත්රපටය වන මැණික් සඳරසාගර විසින් අධ්යක්ෂණය කරන ලද කළු දිය දහර චිත්රපටියෙනි. ඔහුගේ මංගල රූපවාහිනී රංගනය පැමිණියේ තිස්ස අබේසේකර අධ්යක්ෂණය කළ ‘‘තුන්කල් සිහිනය’’ කතාමාලාවෙන්. “දූ දරුවෝ” කතා මාලාවේ “මලකඩ බාස්” චරිතය ඔහුගේ ටෙලිනාට්ය ජීවිතයේ හැරවුම් ලක්ෂ්යය විය ඔහු ඉන්දියානු, ඇමරිකානු සහ ජර්මානු චිත්රපට තුනක් ඇතුළත් විදේශීය චිත්රපට හයකට රංගනයෙන් දායක වී ඇත
1980 දී ඔහු “කරුමක්කාරයෝ” චිත්රපටයේ චරිතය වෙනුවෙන් විචාරක සම්මානයක් දිනා ගත්තේය. 2007 දී ඔහු “චක්රායුදය” ටෙලි නාට්යයේ චරිතය වෙනුවෙන් හොඳම සහය නළුවාට හිමි සම්මානය දිනා ගත්තේය. රයිගම් ටෙලීස් හි වැඩිම ටෙලිනාට්ය සංඛ්යාවක රඟපෑම සඳහා ඔහු සම්මානයට පාත්ර විය.
ඔහුගේ බිරිඳ ටෙලිනාට්ය නිෂ්පාදකවරියක විය. මෙම යුවළට දියණියන් දෙදෙනෙකු සහ එක් පුතෙකු සිටි අතර ඔහුගේ බාල දියණිය වන යමුනා එරන්දතී ටෙලිනාට්ය නිළියක් වේ
ඉතා නිහඬ සේවාවක යෙදෙමින් අප රසිකයන් අමනාන්දනයට පත්කරමින් සිය ගමන් මග නිමාවට පත්කළ ප්රවීණ නළු ජී .ආර්.පෙරේරා රංගධරයාණෙනි ඔබට සුභ ගමන්.
ශාන්ත සේනාධීර –ලංකා නිවුස් යුකේ.
ශ්රී ලංකාවට තවත් ලෝකඩ පදක්කමක්
ARUNA LK NEWS 30/04/23
උස්බෙකිස්තානයේ පැවැත්වෙන ආසියානු යොවුන් මලල ක්රීඩා ශූරතා තරගාවලියේදී ශ්රී ලංකාව අද (30) තවත් ලෝකඩ පදක්කමක් දිනාගත්තේය.
අද පස්වරුවේ පැවති මීටර 400 කඩුලු මතින් දිවීමේ බාලක ඉසව්වට එක් වු අඹගමුව ජාතික පාසලේ අයෝමාල් අකලංක විසින් එම ලෝකඩ පදක්කම දිනා ගැනීමට සමත් විය.
ඒ තත්පර 51.40ක දක්ෂතාවක් වාර්තා කරමිනි.
මේ අතර ඊයේ පැවති මීටර 800 බාලිකා ධාවන ඉසව්වේ අවසන් තරගයට එක් වූ ගම්පොළ වික්රමබාහු ජාතික පාසලේ කසුනි නිර්මලී වික්රමසිංහ එහි ලෝකඩ පදක්කම දිනා ගැනීමට සමත්වුණි.
ඒ විනාඩි 2යි තත්පර 17.4ක දක්ෂතාවක් වාර්තා කරමිනි.
බාලක උස පැනීමේ ඉසව්වට ශ්රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් එක් වූ දික්වැල්ල විජිත මධ්ය මහා විද්යාලයේ නිලුපුල් පැහැසර එම ඉසව්වේ රිදී පදක්කම දිනා ගත්තේය.
ඒ මීටර් 2.01ක දක්ෂතාවක් වාර්තා කරමිනි.
ශ්රී ලංකාවට රිදී සහ ලෝකඩ පදක්කම්
ARUNA LK NEWS
29/04/23 – an hour ago
2023 ආසියානු යොවුන් මලල ක්රීඩා ශූරතාවලියේ උස පැනීමේ ඉසව්වේ රිදී පදක්කම දිනාගැනීමට නිලුපුල් පැහැසර සමත්විය.
එහිදී නිලුපුල් පැහැසර දැක්වූ දක්ෂතාවය මීටර් 2.01කි.
මේ අතර 2023 ආසියානු යොවුන් මලල ක්රීඩා ශූරතාවලියේ මීටර් 800 ලෝකඩ පදක්කම දිනා ගැනීමට කසුනි නිර්මලී වික්රමසිංහ සමත්වූවාය.